Zastosowanie elektroterapii w leczeniu zaburzeń funkcji mięśni i nerwów z wykorzystaniem prądów TENS (Transcutaneous Electrical Nervous Stimulation)

baner_tens_panasonic

Metoda przezskórnej, elektrycznej stymulacji nerwów – TENS jest znana od ponad 30 lat
i szeroko stosowana na świecie. W jej wykorzystaniu przodują: Niemcy, Anglia, Francja,
Szwecja, Dania, USA, Japonia, Izrael, Rosja. Prowadzi się tam najwięcej badań nad
wykorzystaniem TENS w leczeniu zaburzeń funkcji mięśni i nerwów.

System nerwowy przenosi informacje regulujące pracę organizmu. Informacje docierają
do mózgu drogami wstępującymi. Drogami zstępującymi, mózg wysyła polecenia do
wszystkich narządów, tkanek i komórek. Jeżeli wskutek urazu, ucisku, zwyrodnienia, zrostów
pooperacyjnych, nerwy wstępujące lub zstępujące nie przewodzą prawidłowo bodźców, to
mózg, albo nie otrzymuje bieżącej informacji o tym co dzieje się z organizmem albo też,
nie może przesłać odpowiedniego polecenia. Prowadzi to do rozwoju zaburzeń w pracy
efektorów, czyli mięśni, gruczołów, narządów wewnętrznych, tkanek. Wszystkie są przecież
unerwione.
Doskonałym przykładem jest zwyrodnienie kręgów szyjnych kręgosłupa, może ono powodować ucisk na korzenie nerwowe i pogorszenie funkcji kończyny górnej, szumy w uszach, niedokrwienie mózgu – zależnie od tego, na którym segmencie nerwy są uciskane.

Przezskórna stymulacja nerwów, powoduje u większości osób poprawę funkcji nerwów (i
efektorów), czyli wpływa dodatnio na pierwotną przyczynę zaburzeń. Te fakty, stwarzają
szerokie pole do wykorzystania TENS w leczeniu wielu chorób.

Elektrostymulacja, to jedna z metod fizykoterapii. TENS jest odmianą elektrostymulacji,
wykorzystującą prądy impulsowe o niskiej częstotliwości (przedział 1-150 Hz), zbliżonej
do częstotliwości impulsów fizjologicznych. Każdy rodzaj unerwienia reaguje na inną
częstotliwość.
Przykładowe częstotliwości: unerwienie naczynioruchowe, reaguje na częstotliwość 1,5-5 Hz; unerwienie mięśni wolnokurczliwych – na częstotliwość 5-25 Hz, szybkokurczliwych na 30-100 Hz (zależnie od typu); unerwienie czuciowe i autonomiczne – na częstotliwość 8-15 Hz itd. (1Hz = 1 impuls/sek).
TENS, zależnie od dobranych parametrów, uruchamia następujące mechanizmy fizjologiczneosłabia czucie bólu, zmniejszając ilość sygnałów wysyłanych przez nerwy bólowe do kory mózgowej.

Współczesne badania postulują istnienie tzw. hamowania presynaptycznego (synapsa to połączenie nerwów). Wykazano, że stymulacja nerwów czuciowych w miejscu bólu, ogranicza ilość bodźców bólowych docierających do świadomości i osłabia dolegliwość bólu, ponieważ włókna nerwów czuciowych są grubsze i przewodzą sygnały szybciej niż włókna nerwów bólowych. Dlatego mózg, odbierając bodźce czuciowe, nie nadąża z przetwarzaniem bodźców bólowych i angażuje się w silniejszy bodziec. Zaaferowani innymi wrażeniami lub w sytuacji zagrożenia życia, zapominamy o bólu. Intuicyjnie korzystamy z tej zasady, masując silnie miejsce bólu.

Trudno jednak masować się bez przerwy lub chodzić na masaże ze zwiększoną częstotliwością. Stymulator EW6021, którym będzie mowa w dalszej części artykułu, nas w tym wyręczy.

Rys. 1. Schemat przewodzenia impulsu.

Rys. 1. Schemat przewodzenia impulsu. (źródło: http://www.mozg.y0.pl/)

Parametry stymulacyjne (częstotliwość, szerokość impulsu, modulacja, czas) mają wpływ na poszczególne typy unerwienia i odpowiednie reakcje efektorów. Specjalnie ukształtowane impulsy, powodują wzmożone uwalnianie do krwiobiegu endorfin – produkowanych przez organizm neurohormonów o działaniu podobnym do morfiny. Endorfiny, łagodzą na wiele godzin czucie bólu i stymulują chore tkanki do regeneracji. To właśnie endorfiny, wpływają na poprawę zdrowia i samopoczucia, kiedy jesteśmy wypoczęci, zrelaksowani, szczęśliwi.
Sygnałem do ich uwalniania, jest spadek częstotliwości fal mózgowych do poziomu 4-10 Hz.
Stymulacją TENS o częstotliwości 4-10 Hz, możemy uruchomić ten proces.

Pod wpływem stymulacji ciągłej z częstotliwością 1,5-4 Hz, mięśniówka naczyń
krwionośnych rozluźnia się. Dowiódł tego w swoich badaniach prof. Birger Kadaa (1988)
z Norwegii. Stymulacja o tych parametrach, poprawia ukrwienie w miejscu otoczonym
elektrodami. Prawidłowe ukrwienie, jest warunkiem dobrego funkcjonowania tkanek.
Doskonale sprawdza się ta metoda w leczeniu ran, obrzęków, owrzodzeń skóry, trądu.
Stymulację naczynioruchową stosuje się m.in. w sporcie wyczynowym w formie rozgrzewki
– rozszerzenia naczyń krwionośnych bez wysiłku i spalania energii oraz dla urody –
powoduje zmniejszenie efektu cellulitis lub zmarszczek.

Elektroterapia ma również wpływ na gospodarkę elektrolityczną organizmu.
Organizm ludzki wypełniony jest roztworami soli i płynący przez tkanki prąd TENS o
właściwych parametrach, energetyzuje jony, wzmaga ich ruch. Występują tu zjawiska
elektroforezy i elektroosmozy. Lepsze przenikanie jonów przez błonę komórki, znacznie
przyspiesza procesy regeneracji oraz usuwanie metabolitów.
Pole elektryczne pomiędzy elektrodami, wywołuje koncentrację protonów i ich ruch (prąd)
od anody do katody. Kiedy protony osiągają błonę mitochondrium tworzy się związek
H+ATPase i powstaje ATP. Wzrost ilości ATP stymuluje transport aminokwasów i oba te
czynniki stymulują tworzenie białek (Cheng, 1982).
To działanie prądów TENS, jest wykorzystywane np. w leczeniu stanów zapalnych w
stawach, tkankach miękkich, złamań kości, przyspieszeniu gojenia się ran i blizn, likwidacji
obrzęków, zmian neuropatycznych i wielu innych.

Idealnym stymulatorem dla pacjentów, który generuje impulsy TENS jest model firmy Panasonic EW 6021 TENS/EMS. Znajduje zastosowanie w warunkach domowych, jest mobilnym urządzeniem, które świetnie sprawdza się w prowadzeniu elektroterapii poza gabinetem fizjoterapeuty.
Szczegółowe informacje na temat polecanego stymulatora można uzyskać na stronie www:
[http://hornwellness.pl/stymulator-miesni-i-nerwow-panasonic-ew-6021.html]

Rys. 2. Stymulator Panasonic EW6021 TENS/EMS

Rys. 2. Stymulator Panasonic EW6021 TENS/EMS

WSKAZANIA do stosowania metody TENS:

• Bóle przewlekłe – kręgosłupa, stawów, mięśni nerwobóle powstałe w wyniku
dyskopatii, zmian zwyrodnieniowych, urazów lub spowodowane chorobami jak na
przykład: reumatyzm, artrozy, gościec, osteoporoza, arteroskleroza, SM, idiopatyczne bóle bliznowaceń, neuralgie skórne;

• Bóle ostre – pooperacyjne, pourazowe, rwa kulszowa rwa barkowa, migreny;

• Zaburzenia ukrwienia, gojenia się ran, owrzodzenia odleżyny, złamania i pęknięcia
kości, naderwania i stan} zapalne ścięgien, przeciążenia stawów, obrzęki;

• Zaburzenia funkcji mięśni szkieletowych, ścięgien i nerwów ruchowych – osłabienie
lub zanik mięśni, ból mięśni, przewlekłe stany zmęczenia, wyczerpania po wysiłku,
w wyniku unieruchomienia po urazach, operacjach stawów lub ścięgien, udarach,
urazach czaszkowo mózgowych, urazach sportowych, spastyczności mięśni.

• Zaburzenia ukrwienia, czynności kończyn i narządów wewnętrznych w wyniku
ucisków na nerwy w skutek zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa lub zmian
naczyniowych;

• Rehabilitacja mięśni i nerwów dna miednicy;

• Zaburzenia funkcji narządów w wyniku ucisku kręgów na korzenie nerwowe
(słuchu, wzroku, snu, funkcji serca);

PRZECIWSKAZANIA do stosowania metody TENS:

• rozrusznik serca, kardiowerter silna arytmia serca (wymagana opinia kardiologa);

• epilepsja (wymagana opinia neurologa i pierwszy zabieg pod kontrolą);

• stymulacja miejsca, w którym stwierdzono zmianę nowotworową;

• ciąża – nie wolno stymulować brzucha ciężarnej (warto natomiast łagodzić stymulacją
ból pleców, rwę kulszową a szczególnie ból porodowy);

• zaawansowane żylaki zewnętrzne w miejscu aplikacji elektrod (np. żylaki na nogach
lub znaczne hemoroidy);

• nie wolno powodować skurczu mięśni po rozległych operacjach, urazach mięśni ścięgien,
dopóki nie zezwoli na to lekarz prowadzący. Warto natomiast stymulować
parametrami znoszącymi ból, przyspieszającymi gojenie i likwidację obrzęku;

• nie wolno układać elektrod na podrażnionej, zranionej skórze lecz otoczyć
elektrodami ranę, naklejając elektrody na zdrowej skórze;

• nie stosować w czasie obsługi maszyn i pojazdów (możliwość odwrócenia uwagi);

• nie stosować w odległości < 1 m od aktywnych urządzeń wys. Częstotliwości;

Implanty metalowe nie są przeciwwskazaniem do stymulacji TENS!

Bibliografia:

[1] „Fizykoterapia. Aspekty kliniczne i biofizyczne” Ward A., V. Robertson, Reed A., wyd. Elsevier Urban & Partner, 2009

3 myśli nt. „Zastosowanie elektroterapii w leczeniu zaburzeń funkcji mięśni i nerwów z wykorzystaniem prądów TENS (Transcutaneous Electrical Nervous Stimulation)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *